خانوادهء رشيدى و سومين ( تاريخ وصاف ) نژاد از دو سو دارد . يعنى از جهت مطلب و مضمون ذيل جهانگشاى جوينى است و از جهت توفيق مؤلف در تأليف و عرضه داشتنش به حضور غازان و الوجايتو ، مرهون عنايت و وساطت خواجه رشيد » . « 1 » گذرى بر شرح‌حال و آثار شرف الدين فضل الله : شرف الدين فضل الله حسينى قزوينى معروف و متخلص به شرف ، از ادبا و شعراى قرن هفتم و اوايل قرن هشتم هجرى است كه در حدود سال 660 هجرى در قزوين متولد شده و در حدود سال 740 هجرى در سن هشتاد سالگى چشم از جهان فروبسته است . وى از ادبا و شعراى متصنع است كه در دربار وزراى ايرانى عهد ايلخانان و مدتى نيز در خدمت اتابك نصرة الدين احمد لر مىزيسته است . بيشتر اشعار او در مدح خواجه غياث الدين محمد رشيدى و اتابك نصرة الدين است . حاجى خليفه در كشف الظّنون او را پدر عبد الله بن فضل اللّه شيرازى صاحب تاريخ وصاف دانسته و چنين گفته است : « و استخرج بعض الفضلاء انه والد وصاف ، فعليهذا تكون وفاته ، سنهء ثمان و تسعين و ستمائه » . « 2 » اين سخن حاجى خليفه سبب اشتباه بعضى از تذكره‌نويسان شده و آنها نيز شرف الدين را با عز الدين فضل الله شيرازى پدر وصاف الحضره يكى شمرده‌اند و صاحب تاريخ المعجم و تاريخ وصاف را پدر و پسر دانسته‌اند . بطور نمونه ادوارد برون در تاريخ ادبى ايران ، درباره تاريخ المعجم و نويسنده آن چنين بيان كرده است : « كتاب المعجم فى آثار ملوك العجم . . . كه در آن با اسلوبى اديبانه سرگذشت پادشاهان قديم ايران تا آخر عهد ساسانيان به قلم فضل الله الحسينى به رشته تحرير درآمده و به نام نصرة الدين احمد بن يوسف شاه اتابك لر بزرگ كه از 1296 تا حدود 1330 م سلطنت كرد ؛ موشح گشته است . . . ظاهرا فضل الله الحسينى والد عبد الله بن فضل الله ،

--> ( 1 ) - مسائل عصر ايلخانان ، منوچهر مرتضوى ، انتشارات آگاه ، چاپ دوم ، پاييز 1370 ، ص 6 - 371 با تلخيص . ( 2 ) - كشف الظنون ، حاجى خليفه ، ج پنجم ، ص 821